Open Interest શું છે અને માર્કેટનું સાચું ચિત્ર કેવી રીતે સમજી શકાય?

ટ્રેડિંગમાં ઘણીવાર આપણે "ઓપન ઈન્ટરેસ્ટ" (Open Interest) શબ્દ સાંભળીએ છીએ. પણ આ શબ્દનો સાચો અર્થ શું છે? અને તે માર્કેટની સ્થિતિ કેવી રીતે બતાવે છે? આ લેખમાં આપણે સરળ ભાષામાં સમજશું કે Open Interest શું છે, તે Volume થી કેમ અલગ છે, અને તે કેવી રીતે માર્કેટમાં ચાલતી ઘટનાઓનું સાચું ચિત્ર આપે છે. સાથે જ, Open Interest ના ફેક અથવા મેનિપ્યુલેશન વિશે પણ વાત કરીશું જેથી તમે વધુ સમજદારીથી ટ્રેડિંગ કરી શકો.

Open Interest શું છે?

Open Interest એટલે ટ્રેડિંગ દિવસના અંતે એવા ફ્યુચર્સ અથવા ઓપ્શન્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સની કુલ સંખ્યા જે હજુ સુધી બંધ ન થયા હોય, એક્સપાયર ન થયા હોય, એક્ઝરસાઇઝ ન થયા હોય કે ડિલિવરી ન થયા હોય. સરળ શબ્દોમાં, Open Interest એ માર્કેટમાં હાલ કેટલા કોન્ટ્રાક્ટ્સ "જીવંત" છે તે દર્શાવે છે. આનો અર્થ એ કે ખરીદનાર અને વેચનાર બંને હજુ પોતાની પોઝિશન ખુલ્લી રાખી રહ્યા છે.

આથી તમે સમજી શકો કે Open Interest એ એક પ્રકારની "કમિટમેન્ટ" છે, જે બતાવે છે કે કેટલા ટ્રેડર્સ હજુ પણ માર્કેટમાં જોડાયેલા છે.

Open Interest અને Volume વચ્ચે તફાવત

Open Interest અને Volume બંને ટ્રેડિંગના મહત્વના પરિમાણો છે, પણ બંને વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત છે:

• Open Interest

હાલના ખુલ્લા (એક્ટિવ) કોન્ટ્રાક્ટ્સની કુલ સંખ્યા.

ઉદાહરણ તરીકે, સ્ટોકમાં જે શેર હજી વેચાયા નથી તેવું.

• Volume

તે દિવસે કેટલા કોન્ટ્રાક્ટ્સની ખરીદ-વેચાણ થઈ.

આ ટ્રેડિંગની પ્રવૃત્તિ દર્શાવે છે.

Open Interest ફક્ત ત્યારે બદલાય છે જ્યારે નવા કોન્ટ્રાક્ટ ખોલાય અથવા જૂના કોન્ટ્રાક્ટ બંધ થાય. જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની પોઝિશન બીજાને ટ્રાન્સફર કરે તો Open Interest સમાન રહે છે.

Open Interest કેવી રીતે બદલાય છે? ઉદાહરણ સાથે સમજાવવું

ચાલો સોનાના ફ્યુચર્સનું સરળ ઉદાહરણ લઈએ:

• દિવસ 1: A એક કોન્ટ્રાક્ટ B પાસેથી ખરીદે → Open Interest = 1

• દિવસ 2: C ચાર કોન્ટ્રાક્ટ D પાસેથી ખરીદે → Open Interest = 5

• દિવસ 3: A પોતાનો એક કોન્ટ્રાક્ટ E ને વેચે → Open Interest = 5 (ફેરફાર નહીં)

• દિવસ 4: C બે કોન્ટ્રાક્ટ બંધ કરે → Open Interest = 3

  
  

આ ઉદાહરણથી સ્પષ્ટ થાય છે કે Open Interest એ માર્કેટમાં કેટલી "કમિટમેન્ટ" છે તે બતાવે છે, અને તે ખરીદ-વેચાણની પ્રવૃત્તિથી અલગ છે.

Open Interest ના ફેક અથવા મેનિપ્યુલેશન શક્યતા

Open Interest એક્સચેન્જ દ્વારા રિપોર્ટ થતો સચોટ આંકડો છે, પણ તે હંમેશા માર્કેટની વાસ્તવિક સ્થિતિ દર્શાવતો નથી. મોટા ખેલાડીઓ જેમ કે બેંકો અને હેજ ફંડ્સ મોટી પોઝિશન બનાવીને Open Interest વધારી શકે છે. આથી રિટેલ ટ્રેડર્સને લાગે કે માર્કેટમાં ખૂબ રસ છે અને તેઓ ખરીદી તરફ વળે છે.

પછી મોટા ખેલાડીઓ પોતાની પોઝિશન બંધ કરી દે તો કિંમત ઘટી શકે છે. ખાસ કરીને સોના-ચાંદીના COMEX માર્કેટમાં પેપર Open Interest ઘણી વખત ફિઝિકલ સ્ટોક કરતાં ઘણું વધારે હોય છે, જેથી કિંમત પર અસર થાય છે.

આથી રિટેલ ઇક્વિટી ટ્રેડર્સ અને ફિઝિકલ હોલ્ડર્સ માટે ખોટા સિગ્નલથી નુકસાન થવાની શક્યતા રહે છે. વોલેટિલિટી વધે છે અને ફિઝિકલ ગોલ્ડ/સિલ્વરના પ્રીમિયમ અને ઉપલબ્ધતામાં સમસ્યા આવે છે.

Open Interest નો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો

Open Interest ને સમજવું અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવો ટ્રેડર્સ માટે ખૂબ જ જરૂરી છે. અહીં કેટલાક ઉપયોગી મુદ્દા છે:

• OI વધે અને Volume પણ વધે

આથી માર્કેટમાં નવી પોઝિશન ખૂલી રહી છે, અને ટ્રેડર્સમાં રસ વધી રહ્યો છે. આ સામાન્ય રીતે ટ્રેન્ડ મજબૂત હોવાનો સંકેત છે.

• OI ઘટે અને Volume વધે

આથી ટ્રેડર્સ પોતાની પોઝિશન બંધ કરી રહ્યા છે, જે ટ્રેન્ડના સમાપ્ત થવાની સંભાવના બતાવે છે.

• OI સમાન રહે અને Volume વધે

આથી પોઝિશન ટ્રાન્સફર થઈ રહ્યા છે, પણ નવી પોઝિશન નથી ખૂલી.

આથી Open Interest અને Volume બંનેને સાથે જોઈને ટ્રેડિંગ નિર્ણયો લેવા વધુ સચોટ રહેશે.

Open Interest ને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્સ

• Open Interest માત્ર એક આંકડો છે, તેને એકલા આધારે નિર્ણય ન લો.

• બજારના અન્ય પરિમાણો જેમ કે પ્રાઇસ એક્શન, Volume, અને ન્યૂઝ સાથે OI ને જોડીને જુઓ.

• મોટા ખેલાડીઓના હલચલ પર ધ્યાન આપો, કારણ કે તેઓ OI ને મેનિપ્યુલેટ કરી શકે છે.

• ફિઝિકલ સ્ટોક અને પેપર OI વચ્ચે તફાવત સમજવો જરૂરી છે, ખાસ કરીને સોના-ચાંદીમાં.

  
  

Open Interest એ ટ્રેડિંગમાં એક મહત્વપૂર્ણ માપદંડ છે જે માર્કેટની અંદર ચાલી રહેલી પોઝિશન અને કમિટમેન્ટ બતાવે છે. પણ તે માત્ર આંકડો જ નથી, તે માર્કેટની ગહન સમજ માટે એક સાધન છે. Open Interest ને Volume અને પ્રાઇસ એક્શન સાથે જોડીને જોવાનું અને મોટા ખેલાડીઓની ચાલને સમજવાનું મહત્વ છે. આ રીતે તમે વધુ સમજદારીથી ટ્રેડિંગ કરી શકો અને ખોટા સિગ્નલથી બચી શકો.